Abdullah b. Ömer’in, peygamberliÄŸin üçüncü yılında doÄŸduÄŸu kaydedildiÄŸi gibi onun nübüvvetten bir yıl önce dünyaya geldiÄŸi söylenmektedir. (Ä°bnü’l-Esîr, Ãœsdü’l-Gâbe, Kahire 1286, 111, 230).

Babasıyla birlikte, küçük yaÅŸta Ä°slâm’a girdi ve yine babası ile birlikte Medine’ye hicret etti. Tamamıyla Ä°slâm toplumunda ve Ä°slâm terbiyesiyle yetiÅŸti. Yaşı küçük olduÄŸu için Bedir ve Uhud gazalarına Hz. Peygamber (s.a.s.) tarafından katılmasına müsâde verilmedi. (Buhârî, Megâzi, 6). Ancak onsekiz yaÅŸlarında iken Hendek gazvesine ve daha sonra Hz. Peygamber (s.a.s.) zamanında meydana gelen bütün savaÅŸlara katıldı. Mekke fethinde, Mûte savaşında, Tebük seferinde ve Vedâ Hacc’ında bulundu.

Abdullah b. Ömer, Ä°slâm devleti bünyesinde meydana gelen anlaÅŸmazlıklarla ortaya çıkan ve birbirleriyle mücadele eden gruplara karışmadı, tarafsız kaldı ve devlet kadrolarında vazife almadı. Zira oÄŸlunu hilâfete aday göstermesini tavsiye eden sahâbelere Hz. Ömer: “Bir evden bir kurban yeter” demiÅŸti. Babasından sonra baÅŸa geçecek halifeyi seçmeye görevli olan şûrâ’ya sadece müşâvir olarak katıldı. Hz. Ömer oÄŸluna şûrâ’ya katılmasını ancak aday olmamasını tavsiye etmiÅŸti. (Ä°bnü’l-Esîr, el-Kâmilfi’tTarih, 111, 65 vd.)

Hz. Osman (r.a.) zamanında, Ä°bn Ömer, devlet iÅŸlerine müdahalede bulunmuyordu. Bir gün Hz. Osman, Ä°bn Ömer’e kadılık yapmasını, müslümanların arasındaki hukukî anlaÅŸmazlıkları hâlletmesini teklif edince özür dileyerek kadılık vazifesini kabul etmemiÅŸ, Rasûl-i Ekrem (s.a.s.)’in bir sözünü hatırlatmıştı;

- Hz. Peygamber (s.a.s.) buyurmuÅŸlardır ki: “Kadılar üç çeÅŸittir. Birincisi câhillerdir. Bunların yeri Cehennemdir. Ä°kinci zümre âlimleridir, fakat dünyaya meyilleri vardır, ilimleri ile amelleri bir deÄŸildir, bunlarda Cehennemliktir. Üçüncü zümre ise hem âlim, hem de dünyaya meyli olmayanlardır.” (Ebû Dâvud, Akdiye, 2).

- Hz. Osman, Hz. Ä°bn Ömer’e dedi ki:

- “Ama, senin baban Hz. Peygamber (s.a.s.) zamanında kaza* iÅŸleri ile uÄŸraÅŸtı ve kadılık yaptı.”

- “Evet, doÄŸrudur, fakat babam bir mesele ile karşılaşınca Rasûl-i Ekrem’e müracâat eder, müşküllerini hâlletmede zorluk çekmezdi. Çünkü Rasûl-i Ekrem müşkil* bir mesele ile karşılaşınca onun da müşkilini vahiy hâllederdi. Åžimdi Rasûl-i Ekrem aramızda yok ki problemlerimizi ona götürelim. Allah ÅŸimdi bizim yardımcımız olsun.”

Hz. Osman da bu hususta Hz. Ä°bn Ömer’e fazla ısrarda bulunmadı.

Hz. Ä°bn Ömer, hükümet ve devlet iÅŸlerinden uzak kalmasına raÄŸmen hak yolunda cihâd* edip Ä°slâm fetihlerine katıldı. Nitekim Hicret’in yirmiyedinci yılında Afrika’da Tunus, Cezayir, MerakeÅŸ seferine katılmıştı.

Ä°bn Ömer Hicret’in otuzuncu senesinde Horasan ve Taberistan fetihlerinde bulundu ve onun Taberistan fethinde bir Dihkan’ı öldürdüğü bilinmektedir. Ancak hükümet ve devlet iÅŸlerine müdahâle hususunda çok ihtiyatlı davranıp, daima uzak kalmayı tercih etti.

Hz. Osman’ın ÅŸehâdetinden sonra ilmî yüceliÄŸi, kahramanlığı ve mücahidliÄŸi Hz. Ömer’in oÄŸlu olması sebebiyle halîfe* olması istendiyse de kabul etmedi. Hz. Ali tarafında yer aldı. Dahilî olaylara karışmadı. Sıffin olayından sonra da halifelik tekliflerini reddetti. Muâviye zamanında 669 yılında Hz. Peygamber’in güvenini kazanmış ve bayraktarlığını yapmış olan Halid b. Zeyd Ebu Eyyub el-Ensâri* ile Ä°stanbul surları önlerine kadar gelip, Ä°stanbul’un ilk muhasarasına katıldı. Onun devlet bünyesinde ve Ä°slâm toplumunda meydana gelen iç karışıklıklar sırasında temkinli davrandığını görmekteyiz. Fakat Sıffin’de Hz. Ali’ye muhalefet edenlere ve Abdullah b. Zübeyr’i Kâbe’de muhasara edip ÅŸehid edenlere karşı savaÅŸmadığına piÅŸman olduÄŸunu bizzat kendisi ifâde etmiÅŸtir (Ä°bn AbdülBerr, el-Ä°stiâb, II, 345), Haccac’a karşı savaÅŸmadıysa bile onun zulmünden asla çekinmeden Ä°slâmî ahkâmı çiÄŸnemesine karşı susmayıp onu gerektiÄŸinde sert bir ÅŸekilde uyarmıştı. Hattâ onun bu gibi uyarılarına kızan Haccac b. Yusuf, Abdullah’ı öldürtme yollarını aramıştı.

Nihâyet hicretin yetmiÅŸdördüncü yılında Abdullah b Ömer seksendört veyahut seksen beÅŸ yaşında iken vefat ettiÄŸi (Ä°bn Sa’d, Tabakat, IV, 187), baÅŸka rivâyetlerde de onun seksenaltı yaşında vefat ettiÄŸi kaydedilir. (Ä°bnü ‘l-Esir, Ãœsd ü ‘l-Câbe, I V, 230-23 1 ) .

Tags: